Zombi İnsan Yaşamına Nasıl Girdi?

Ekim 16, 2018


Zombi, bir insan cesetinin canlandırılması yoluyla yaratılan kurgusal bir inançtır. Zombiler en çok korku ve fantezi türü sinema, öykü ve roman çalışmalarında bulunur. Çeşitli yöntemlerle canlandırılan ölü bir cisim olan Zombi Haiti folklorundan gelmektedir. Haiti folk kültüründe ölünün canlandırılması en yaygın olarak büyü ile olmaktadır.


Modern zombi tasvirleri, büyü ile ilgili değildir. Radyasyon, zihinsel hastalıklar, virüsler, bilimsel kazalar gibi kurgusal kuramlar çerçevesinde ortaya çıktıkları tasvir edilir.

Zombilerin tüm dünya tarafından ünlü olmasının sebebi insanın ruhsal çöküntü yanını göstermeleridir. Bundan dolayıdır ki zombi sözcüğünü ilk kullanan bir şairdir. Bilim kurgu filmleriyle daha çok hayatımıza girmiş ve gündelik hayatımızda çok kullanılan sözcükler arasında yerini almıştır.

Zombi sözcüğü birçok yeni akımı beraberinde getirmiştir. Özellikle modada farklı bir kompozisyon sunmuşlar bize zombilerle.

İnsanların birbirini ısırıp zombiye dönüşmesinde de güzel bir gerçek yatmıştır. Birbirimize bakarak yaptığımız hareketler bunlardan bazıları olabilir. Gerçek bir insanın kurgulanmış halidir zombiler. Ruhumuzun sinemaya yansımış hali.

İngilizce “zombie” sözcüğü ilk kez 1819’da, şair Robert Southey tarafından “zombi” şeklinde kullanılmıştır. Oxford English Dictionary ise sözcüğün Batı Afrika kökenli Kongo sözcükleri nzambi (tanrı) ve zümbi (fetiş) den geldiğini belirtmektedir.

Batı kültürüne voodoo zombi kavramını sokan ilk kitaplardan biri, W.B. Seabrook ‘un 1929 da yazdığı The Magic Island’dır. Kitap Haiti’de voodoo kültlerinde diriltilmiş insanları konu almıştır. Time dergisi, kitabın “zombi” yi ABD günlük konuşma diline soktuğunu iddia etmiştir.

İlk Zombi filmi

Zombi, Richard Matheson dan H. P. Lovecraft’da ve Mary Shelley’nin Frankenstein’nına kadar Avrupa folkloru üzerine yazılan ölmeyenler konulu karmaşık bir edebi mirasa sahiptir.

1932 yılında, Victor Halperin’in yönettiği, başrolünü Bela Lugosi’nin oynadığı “White Zombie” (Beyaz Zombi), korku filmi olarak ilk zombi filmidir.  Filmde zombi, kötü bir sihirbazın büyüsü altında hareket eden, düşünemeyen görevliler olarak tasvir edilir. Görünüşleri 1930’lardan 1960’lara kadar birkaç zombi filmi çıkmıştır. “I Walked with a Zombie” (1943) ile “Plan 9 from Outer Space” (1959) filmleri kayda değerdir.

Modern Zombi

Haiti folklorunda tanımlananlardan farklı olan zombilerin yeni versiyonu son on yılda popüler kültürde ortaya çıktı. Yeni “zombi” George A. Romero’nun “Yaşayan Ölülerin Gecesi” filminden sonra başladı. Film kısmen Richard Matheson’ın 1954 tarihli “I Am Legend” (Ben Efsaneyim) romanından esinlenmiştir.

Zombi kelimesi, Yaşayan Ölüler Gecesi filminde kullanılmaz; fakat daha sonra hayranlar tarafından uygulanmıştır. Ölüm Günü ve Günün Öyküsü gibi filmdeki ve canlandırdığı canavarların yanı sıra Yaşayan Ölülerin Dönüşü ve Zombi 2 gibi birçok esin kaynağı olan eserler genellikle insan eti için aç, ancak Dönüş Living Dead, beyinleri yiyen popüler zombi kavramını ortaya çıkarttı. Medeniyet dünyasının küresel bir zombi istilasına uğrafığı “zombi kıyamet” kavramı, modern popüler sanatın temel unsurları haline geldi

You Might Also Like

0 yorum

Popular Posts